Алматы мен Астана ғана емес: пәтер жалдау ең көп қымбаттаған қалалар белгілі болды
19.08.2026
мин
0
126
Сурет: kursiv.kz
Қазақстанда баспана жалдау ақысы бір жылда 14,2%-ға өскен, — деп хабарлайды Dauletten.kz.
Қазақстанда пәтер жалдау барған сайын қымбаттап барады. Ұлттық статистика бюросының дерегіне сәйкес, шілдеде абаттандырылған тұрғын үйді жалдау құны бір жыл ішінде 14,2%-ға өскен.
Орташа көрсеткіш бойынша бір шаршы метрдің жалдау ақысы 5,1 мың теңгеге жеткен. Яғни 35 шаршы метрлік пәтерді жалдау шамамен 180 мың теңге болады.
Бірақ орташа көрсеткіштің ар жағындағы нақты жағдай бұдан да қызық.
Алматыда бір шаршы метр үшін шамамен 6 мың теңге төлеуге тура келеді. Осы есеппен шағын бір бөлмелі пәтердің орташа жалдау құны 209 мың теңгеге жуықтайды. Астанада бұл көрсеткіш шамамен 203 мың теңге.
Алайда ең қымбат пәтер міндетті түрде ең жылдам қымбаттап жатқан пәтер емес.
Мысалы, жылдық өсім бойынша Алматы мен Астана бірінші орында тұрған жоқ. Павлодарда жалдау ақысы бір жылда 39,2%-ға, Петропавлда 32,8%-ға өскен. Алматыдағы өсім 15%, Астанада 15,5% болған.
Бұл бір маңызды нәрсені көрсетеді: тұрғын үй нарығындағы мәселені тек мегаполистерге немесе студенттерге тіреп қою жеткіліксіз.
Студенттер кінәлі ме?
Қыркүйек жақындаған сайын дәстүрлі сценарий қайталанады. Университеттерге басқа өңірлерден мыңдаған студент келеді. Олардың бір бөлігі жатақханаға орналасады, қалғаны пәтер іздейді.
Өткен оқу жылының басында Қазақстанда басқа өңірлерден келген 364,5 мың студент болған. Бір ғана Алматының өзінде олардың саны 130,9 мыңға жеткен.
Бұл аз көрсеткіш емес.
Бірақ осы жерде жиі айтылмайтын бір мәселе бар: студенттердің бәрі пәтер нарығына бір мезетте шықпайды және олардың бәрі жеке пәтер жалдамайды.
Сондықтан «студенттер келді — пәтер қымбаттады» деген түсініктеме тым қарапайым.
Шын мәнінде, студенттер нарықтағы әлсіз жерді көрсетіп отыр.
Жатақханаға қажеттілік білдірген 115,6 мың студенттің 20,4 мыңы орын ала алмаған. Бұл — шамамен әр алтыншы студенттің жатақхана мәселесін өз бетінше шешуге мәжбүр болғанын білдіреді.
Ал Алматыдағы жағдай тіпті күрделі. Қалада 100 мыңнан астам басқа өңірден келген студент баспананы өз бетімен іздеуге мәжбүр болған.
Сұраныс бірден өскен кезде жалға берушінің позициясы күшейеді. Бір пәтерге бірнеше адам қызықса, иесі бағаны көтеруге мүмкіндік алады. Ал студент үшін таңдау көп емес: қымбат пәтерді жалдау немесе оқу орнына қатынауға ыңғайсыз жерден баспана іздеу.
Ең қызығы — студенттер санының өзі
Соңғы жылдары басқа өңірлерден келіп білім алатын студенттердің саны 74%-ға өскен. 209,5 мың адамнан 364,5 мың адамға дейін көбейген.
Ал осы адамдардың барлығына сәйкес келетін арзан жалдамалы баспана қоры дәл сондай қарқынмен өсті ме?
Мәселенің түйіні осында.
2018-2025 жылдары Қазақстанда 72 мыңнан астам орынға арналған 281 жатақхана пайдалануға берілген. Бұл — ауқымды көрсеткіш.
Бірақ студенттер санының өсуімен салыстырғанда жатақхана құрылысы нарықтағы сұранысты толық жаба алмай отыр.
Яғни бізде бір жағынан жаңа жатақханалар салынып жатыр, екінші жағынан студенттер саны жылдам өсіп келеді. Нәтижесінде тапшылық жоғалмайды.
Пәтер бағасын кім көтеріп жатыр?
Мұнда тағы бір ыңғайсыз сұрақ бар.
Егер жалдау ақысы тек студенттерге байланысты болса, онда баға негізінен тамыз-қыркүйек айларында секіріп, кейін тұрақтануы керек еді. Бірақ статистика тұрғын үй жалдау құнының жыл бойы өсіп келе жатқанын көрсетеді.
Демек студенттер — негізгі себептердің бірі ғана.
Оған қоса нарықтағы жалдамалы баспана ұсынысының жеткіліксіздігі, халықтың ірі қалаларға шоғырлануы, жаңа тұрғын үй бағасының өсуі және меншік иелерінің жалдау бағасын нарықтағы сұранысқа қарай қайта қарауы сияқты факторлар әсер етуі мүмкін.
Тағы бір маңызды мәселе — адамдардың сатып алудан гөрі жалдауға көбірек жүгінуге мәжбүр болуы.
Пәтер сатып алу қолжетімсіз болған сайын жалдамалы тұрғын үйге сұраныс артады. Ал сұраныс көбейіп, ұсыныс оған ілесе алмаса, баға өседі.
Сондықтан бүгінгі жағдайды «студенттер пәтерді қымбаттатып жатыр» деп түсіндіру — мәселенің салдарын себеп ретінде көрсету.
Студенттер күзде нарыққа қосымша қысым түсіреді. Бірақ баспана тапшылығының өзі бұған дейін қалыптасып қойған.
Қыркүйекте не болуы мүмкін?
Алдағы апталарда студенттердің қалаға жаппай келуі жалдау нарығындағы жағдайды одан әрі ушықтыруы мүмкін.
Әсіресе Алматы мен Астанада арзан әрі университеттерге жақын пәтерлерге сұраныс артады. Мұндай кезде жалға берушілер бағаны қайта қарауы ықтимал.
Бірақ биылғы қыркүйекті ерекше көрсеткіш ретінде қабылдау да дұрыс емес.
Өйткені мәселе бір оқу жылымен аяқталмайды.
Басқа өңірлерден келетін студенттер саны 74%-ға артқан кезде, жатақхана орындары мен қолжетімді жалдамалы баспана сол қарқынға ілесе алмаса, келесі қыркүйекте де дәл осы жағдай қайталануы мүмкін.
Сондықтан Қазақстандағы пәтер жалдау бағасының өсуіне қатысты ең маңызды сұрақ «студенттер қанша пәтер жалдайды?» емес.
Негізгі сұрақ — елдегі ірі қалаларда тұрғындардың өсіп келе жатқан санына шаққанда қолжетімді баспана қоры жеткілікті ме?
Егер жауап жоқ болса, қыркүйектегі студенттер нарықтағы мәселені тудырмайды. Олар тек сол мәселені бәріне анық көрсетіп береді.
