Мұнай бағасы төртінші күн қатарынан өсіп, Brent маркасы барреліне 91 доллардан асты. Нарықтағы негізгі алаңдаушылық өндіріс көлеміне емес, Таяу Шығыстан мұнайды әлемдік нарыққа жеткізетін теңіз жолдарының қауіпсіздігіне байланысты болып отыр, — деп хабарлайды Dauletten.kz.
19 тамыздағы таңғы саудада Brent мұнайының қазан айындағы фьючерстері 26 центке қымбаттап, барреліне 91,28 доллар болды. WTI маркасы да 37 центке өсіп, 85,31 долларға жетті. Осылайша екі негізгі мұнай маркасы қатарынан төртінші сессияда қымбаттады.
Бұл өсімнің артында нарық үшін әдеттегі сұраныс пен ұсыныс есебінен бөлек, геосаяси фактор тұр. АҚШ пен Иранның Ормуз бұғазының қазіргі жағдайына қатысты мәлімдемелері бір-біріне қайшы келіп отыр. АҚШ президенті Дональд Трамп бұғаз ашық екенін айтса, Иран тарапы стратегиялық теңіз жолы жабық күйінде қалғанын мәлімдеді. (Reuters)
Неге бұл бұғаздың бір ауыз сөзбен «ашық» немесе «жабық» болуы мұнай бағасына соншалықты әсер етеді?
Себебі мәселе тек мұнайдың бар-жоғында емес. Мұнай өндіріле бергенімен, оны танкерлер арқылы қауіпсіз тасымалдау қиындаса, нарық бірден болашақтағы тапшылық тәуекелін бағаға енгізеді. Сондықтан қазіргі өсімнің бір бөлігі нақты тапшылықтан емес, тапшылық болуы мүмкін деген қауіптен туындап отыр.
АҚШ пен Иран арасындағы уақытша атысты тоқтату келісімінің мерзімі дүйсенбіде аяқталған. Дипломатиялық келіссөздердегі ілгерілеудің болмауы да нарықтың алаңын күшейтті. Reuters мәліметінше, сейсенбі күні тараптар арасында жаңа соққылар туралы ақпарат түспегенімен, жағдайдың тұрақтанғанын айтуға әлі ерте.
Белгісіздік тасымалдау нарығына да әсер етіп жатыр. Қытайдың екі ірі теңіз тасымалдаушы компаниясы мұнай танкерлерін Ормуз және Баб-эль-Мандеб бұғаздары арқылы өткізуді тоқтатып, жүктерді Парсы шығанағынан тыс аймақтарда қабылдауға көшкен.
Бұл шешім мұнайдың өзін ғана емес, оны жеткізу құнын да қымбаттатуы мүмкін. Егер танкерлер қауіпсіздігі жоғары, бірақ ұзақ бағыттарға ауысса, жол уақыты артып, сақтандыру мен тасымал шығындары көбейеді. Соның салмағы кейін мұнай өнімдерінің бағасына берілуі ықтимал.
Ирак та Ормуз бұғазына тәуелділікті азайтудың жолын қарастырып жатыр. Ел үкіметі бұғазды айналып өтіп, мұнай экспортын ұйымдастыруға мүмкіндік беретін жаңа механизмді бекітті. Бұл схема бойынша келісімшарттар 1 қыркүйектен бастап үш ай бойы қолданылмақ.
Мұнай бағасына АҚШ-тағы қорлардың өзгерісі де әсер етуде. Алдын ала деректер бойынша, өткен аптада америкалық шикі мұнай мен дистиллят қорлары азайған, ал бензин қоры керісінше артқан. Сарапшылар 14 тамызда аяқталған аптада АҚШ-тағы мұнай қоры шамамен 600 мың баррельге төмендейді деп болжаған.
Қазіргі жағдайда нарық үшін ең маңызды көрсеткіш – Brent-тің 91 доллардан асуы ғана емес. Бағаның әрі қарайғы бағытын Ормуздағы жағдай мен АҚШ-Иран арасындағы текетірестің қанша уақытқа созылатыны анықтайды.
Егер теңіз тасымалындағы шектеулер сақталса, мұнай нарығындағы қысым күшеюі мүмкін. Ал жағдай тұрақтанса, дәл осы геосаяси тәуекел үшін қосылған баға премиясы тез төмендеуі ықтимал. Яғни бүгінгі мұнай бағасының тағдыры мұнай өндіретін елдерден гөрі, мұнайды теңіз арқылы жеткізудің қаншалықты қауіпсіз болатынына көбірек тәуелді болып тұр.
