| Товарные рынки | ||
| BID | ASK | |
| Brent | 0.00 | 0.00 |
| Лайт | 0.00 | 0.00 |
Қазақ театр өнерінің өркендеуіне өлшеусіз үлес қосып келе жатқан Қалибек Қуанышбаев атындағы қазақ ұлттық музыкалық драма театры биыл 35 жылдық мерейтойын атап өтуде. Осыдан 35 жыл бұрын елорда төрінде шымылдығын түрген өнер ордасы бүгінде ұлттық мәдениеттің алтын бесігіне, көрерменнің рухани сұранысын қанағаттандыратын іргелі шығармашылық ұжымға айналды. Театрдың жүріп өткен жолы – ел мәдениетінің даму тарихымен астасып жатқан тағылымды шежіре, -деп хабарлайды Dauletten.kz.
Өнерге басталған отыз бес жылдық сапар
Театр тарихындағы айтулы күндердің бірі – 1991 жылдың 15 қарашасы. Дәл осы күні сахна шымылдығы қазақ драматургиясының көрнекті өкілі Ғабит Мүсіреповтің «Ақан сері – Ақтоқты» трагедиясымен ашылды. Алғашқы қойылымды сахналаған режиссер Жақып Омаров сол сәтте жаңа өнер ұжымының ғана емес, болашақта ел мәдениетінің маңызды орталығына айналар театрдың шығармашылық негізін қалады.
Қазақ сахна өнерінде өзіндік қолтаңбасын қалдырған Жақып Омаровтың есімі Қаллеки театрының қалыптасу кезеңімен тығыз байланысты. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, Д.Попов атындағы алтын медальдің иегері театрдың алғашқы шығармашылық бағытын айқындап, кәсіби ұжымның қалыптасуына ерекше еңбек сіңірді.
Жаңа театрдың іргетасын қалау оңай міндет емес еді. Сахнаға жан бітіретін актерлерді бір мақсатқа жұмылдыру, репертуар қалыптастыру, көрермен сеніміне ие болу – уақыт пен табандылықты талап ететін күрделі шығармашылық үдеріс. Жақып Омаров осы жауапкершілікті мойнына алып, театрдың болашақ дамуына берік негіз жасады.
Алғашқы жылдардан-ақ ұжым ұлттық драматургияның көркемдік дәстүрін сақтауға, қазақ сахнасының өзіндік болмысын танытуға ұмтылды. Бұл ізденістер кейін театрдың шығармашылық келбетін айқындаған басты ұстанымдардың біріне айналды.
Қаллеки есімімен қанаттанған қарашаңырақ
1993 жыл театр шежіресінде ерекше орын алады. Осы жылы өнер ордасына қазақ сахнасының көрнекті тұлғасы Қалибек Қуанышбаевтың есімі берілді. Бұл шешім театрдың ұлттық өнер алдындағы жауапкершілігін арттырып, шығармашылық ұжымға жаңа міндет жүктеді.
Араға үш жыл салып, 1996 жылы театр халықаралық деңгейдегі алғашқы табысына қол жеткізді. Уфа қаласында өткен түркітілдес мемлекеттердің «Туғанлық» халықаралық театр фестивалінде Шахмет Хұсайыновтың «Алдар Көсе» музыкалық комедиясы лауреат атанды. Бұл жетістік жас театрдың шығармашылық әлеуетін танытып, халықаралық өнер кеңістігіне жасаған алғашқы маңызды қадамдарының бірі болды.
Театрдың қалыптасуы мен өркендеуінде әр кезеңде басшылық жасаған өнер қайраткерлерінің еңбегі айрықша. 1991–1996 жылдары Жақып Омаров негізін қалаған шығармашылық дәстүрді 1996–1998 жылдары Қазақстанның халық артисі Қадыр Жетпісбаев жалғастырды.
Ал 1999–2009 жылдар аралығында театр тізгінін қазақ режиссурасының көрнекті өкілі, Кеңес Одағының халық артисі, «Халық Қаһарманы» Әзірбайжан Мәмбетов ұстады. Оның есімі отандық театр өнеріндегі ірі шығармашылық ізденістермен, сахналық мәдениеттің биік талаптарымен сабақтас.
Әр кезеңнің өзіндік қолтаңбасы, көркемдік ізденісі мен жетістігі театрдың бүгінгі шығармашылық болмысын қалыптастырды.
Академиялық мәртебеден ұлттық деңгейге дейін
Өнер ордасының даму тарихындағы маңызды белестердің бірі – 2011 жылдың 14 желтоқсаны. Осы күні театрға мемлекеттік академиялық театр мәртебесі берілді. Бұл ұжымның көпжылдық шығармашылық еңбегі мен қазақ сахна өнеріне қосқан үлесінің мойындалғанын көрсетті.
Уақыт өте театрдың материалдық-техникалық мүмкіндіктері де кеңейді. 2020 жылы елордада жаңа театр ғимараты пайдалануға беріліп, шығармашылық ұжым заманауи сахналық кеңістікке ие болды. Жаңа ғимарат күрделі қойылымдарды жүзеге асыруға, музыкалық спектакльдердің көркемдік мүмкіндіктерін арттыруға жол ашты.
Ал 2024 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен театрға «Ұлттық» мәртебесі берілді. Бұл шешім өнер ордасының еліміздің мәдени өміріндегі орны мен маңызын айқындай түсті.
Осылайша шағын шығармашылық ұжым ретінде жол бастаған театр 35 жыл ішінде ұлттық деңгейдегі іргелі мәдениет мекемесіне айналды.
Сахна – ұлттың рухани айнасы
Қаллеки театрының шығармашылық ерекшелігі – ұлттық драматургия мен әлемдік классиканы қатар өрістетуінде. Театр репертуарындағы әр туынды көрерменді адам тағдыры, ар-ождан, махаббат, елдік мұрат пен тарихи жады туралы толғануға жетелейді.
Мұхтар Әуезовтің «Абай», «Қарагөз», «Айман-Шолпан» шығармалары қазақ қоғамының рухани болмысын, адам мен заман арасындағы күрделі байланысты сахна тілімен бейнелейді. Ал «Құнанбай», «Бопай ханым», «Жошы хан» секілді тарихи тақырыптағы қойылымдар өткен дәуірлердің тағылымын бүгінгі ұрпақ санасына жақындата түседі.
Театр сахнасында әлем әдебиетінің жауһарлары да өзіндік көркемдік шешімін тапқан. Уильям Шекспирдің «Отелло», «Ромео мен Джульетта», Шыңғыс Айтматовтың «Ғасырдан да ұзақ күн», «Қызыл орамалды шынарым», Антон Чеховтің «Шие» шығармалары адам болмысының күрделілігін, сезім мен тағдыр тартысын әр қырынан танытады.
Сонымен қатар Төлен Әбдіктің «Парасат майданы», Әбіш Кекілбаевтың «Күй», Әбдіжәміл Нұрпейісовтің «Қан мен тер» туындылары арқылы сахнада адамгершілік, ар-намыс, қоғам мен тұлға арасындағы қайшылықтар көркемдік тұрғыдан зерделенеді.
Театр репертуарындағы музыкалық қойылымдардың да орны бөлек. «Шәмші» секілді туындылар ұлттық ән өнерінің құдіретін сахналық әрекетпен ұштастырады. Симфониялық оркестр мен халық аспаптар ансамблінің сүйемелдеуі спектакльдердің музыкалық тынысын кеңейтіп, көрерменге ерекше әсер сыйлайды.
Бұл – Қаллеки театрының драмалық өнер мен музыкалық мәдениетті бір арнаға тоғыстырған шығармашылық болмысының көрінісі.
Отыз бес жыл – өнерге адалдықтың өлшемі
Театрдың шынайы құндылығы тек алған марапаттарымен немесе иеленген мәртебесімен өлшенбейді. Оның ең үлкен жетістігі – сахна мен көрермен арасындағы рухани байланысты үзбей, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасатын өнер дәстүрін қалыптастыруында. Отыз бес жыл ішінде театр сахнасында сан алуан тағдыр сомдалып, талай тарихи тұлғаның бейнесі жасалды. Әр қойылым көрерменге ой салып, қоғамдағы маңызды мәселелерді өнер тілімен жеткізудің мүмкіндігін көрсетті.
Бүгінде Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры республикалық және халықаралық фестивальдерге қатысып, қазақ өнерінің өрісін кеңейтіп келеді. Ұлттық сахна дәстүрін сақтай отырып, заманауи режиссерлік шешімдер мен жаңа көркемдік ізденістерге ден қоюы да театрдың шығармашылық өміршеңдігін танытады.
Театр – уақыттың үнін жеткізетін, қоғамның тынысын бейнелейтін, адам жанының терең қатпарларына үңілетін ерекше өнер кеңістігі. Оның сахнасында кешегі тарих пен бүгінгі өмір, ұлттық құндылық пен адамзатқа ортақ мұраттар тоғысады. Осыдан отыз бес жыл бұрын «Ақан сері – Ақтоқты» трагедиясымен басталған шығармашылық сапар бүгінде қазақ өнерінің бай шежіресіне айналды.
Отыз бес жыл – тарих үшін қас-қағым сәт болғанымен, өнер үшін тұтас бір дәуір. Ал сол дәуірдің әр белесінде көрерменімен бірге жасасып келе жатқан Қаллеки театрының басты мұраты өзгерген жоқ. Ол – ұлттық руханиятқа қызмет ету, сахна өнерінің биік өлшемін сақтау және келер ұрпаққа көркемдік құндылығы жоғары мұра қалдыру.