Жаңалықтар

Вице-министр 16 миллион қазақстандықтың жеке деректеріне қатысты түсініктеме берді

21.07.2026

мин

0

188

Сурет: Turkystan.kz

Қазақстанда 16 миллион азаматтың жеке деректері Darknet арқылы сатылған болуы мүмкін. Вице-министр Досжан Мұсалиевтің айтуынша, бұл мәліметтер бір күнде емес, жылдар бойы әртүрлі көздерден жиналған. Сарапшылардың пікірінше, мәселе тек кибершабуылда емес, деректерге заңды қолжетімділігі бар адамдардың жауапкершілігінде болуы мүмкін, — деп хабарлайды Dauletten.kz.

Қазақстанда жеке деректердің қауіпсіздігіне қатысты тағы бір алаңдатарлық жайт белгілі болды. Жасанды интеллект және цифрлық даму вице-министрі Досжан Мұсалиевтің мәлімдеуінше, 16 миллион азаматтың жеке мәліметтері интернеттің жабық бөлігі – Darknet арқылы сатылған болуы ықтимал.

Вице-министрдің сөзінше, мұндай ауқымды деректер қоры бір мезетте қалыптаспаған. Ол бірнеше жыл, тіпті ондаған жыл бойы әртүрлі ақпараттық жүйелер мен көздерден жиналған болуы мүмкін. Кейін бұл база заңсыз айналымға түсіп, үшінші тұлғалардың қолына өткен деген болжам айтылып отыр.

Бұл оқиғада назар аударатын ең маңызды жайт – мәселенің тек хакерлік шабуылда болмауы. Соңғы жылдары жарияланған бірнеше тергеу нәтижесі деректердің сырттан бұзылып емес, оларға заңды түрде қол жеткізе алатын адамдар арқылы заңсыз пайдаланылған болуы мүмкін екенін көрсетті. Егер бұл нұсқа расталса, онда ең үлкен қауіп сыртқы шабуылдардан емес, ақпараттық жүйелердің ішкі бақылауының әлсіздігінен туындайды.

Биыл маусымда Жетісу облысында шамамен 16 миллион қазақстандықтың жеке мәліметтері сақталған база тәркіленді. Тергеу барысында коллекторлық агенттік қызметкерлері азаматтардың жеке сәйкестендіру нөмірі, телефон нөмірі мен тұрғылықты мекенжайы туралы ақпаратты заңсыз пайдаланған деген күдікке ілінді.

Қазір бұл іс бойынша Ішкі істер министрлігі, Бас прокуратура және Ұлттық қауіпсіздік комитеті бірлесіп тергеу жүргізіп жатыр.

Бұл Қазақстандағы алғашқы жағдай емес. 2025 жылдың жазында да миллиондаған қазақстандықтың жеке деректері интернетке тараған болатын. Сол кезде уәкілетті орган мұны хакерлік шабуылдың салдары емес, ақпараттық жүйелерге рұқсаты бар тұлғалардың деректерді заңсыз пайдалануы болуы мүмкін деп мәлімдеген еді. Кейін мәліметтердің едәуір бөлігі 2022 жылдың өзінде-ақ заңсыз айналымға түскені анықталған.

Сарапшылардың айтуынша, мұндай оқиғалар цифрлық қауіпсіздікті тек техникалық тұрғыдан емес, адам факторын бақылау арқылы да күшейту қажеттігін көрсетеді. Себебі азаматтардың жеке деректері – қарапайым ақпарат емес, алаяқтықтан бастап қаржылық қысым жасауға дейін пайдаланылуы мүмкін маңызды ресурс. Сондықтан бұл оқиға тек бір қылмыстық істің емес, бүкіл деректерді қорғау жүйесінің тиімділігіне берілетін кезекті сын ретінде бағалануда.