USD
EUR
RUB
Brent мұнайы
WTI мұнайы
Нұр-Сұлтан
Нұр-Сұлтан
Алматы
Ақтау
Ақтөбе
Атырау
Қарағанды
Көкшетау
Қостанай
Қызылорда
Павлодар
Семей
Петропавл
Талдықорған
Тараз
Шымкент
Орал
Өскемен
CNY
MNT
KGS
UZS
TRY
Сіздің ұсынысыңыз сәтті жіберілді, Рахмет!
Қаржылық сауат

Қаржылық сауатты қалай арттыруға болады?

28.07.2020
1 мин
100
10699
Қаржылық сауатты қалай арттыруға болады?

Қаржылық сауат дегенде сізге қандай ой келеді? Санаңызда «Ол не екен?» деген сауал туған шығар немесе қаржы жөнінде сауатты болу қиын деп ойладыңыз ба? «Банк қызметкері емеспін, маған қаржылық сауатты болудың қажеті не?» деуіңіз де мүмкін. Ал шындығында, қаржы – қайда барсақ та алдымыздан шығатын, бізді қоршап жатқан ұғым. Сондықтан қаржы тұрғысынан сауатты болу өмірімізге оң әсерін тигізбей қоймайды.

Бұл мақалада ақшаңызды дұрыс басқарып, қаржылық тәуелсіз болуыңыз үшін қаржылық сауаттылықтың негіздерімен бөліскіміз келеді. Жалпы, қаржылық сауаттылық дегеніміз – қаржы, жеке жинақ және оны басқару тәсілдері жөніндегі білім деңгейі.

         Қаржылық сауаттылықтың ең негізгі ережелері

         Қаржылық тәуелсіздікке қол жеткізуге мүмкіндік беретін бес ереже бар:

  • Әрқашан тапқан табысыңыздан азырақ жұмсаңыз;
  • Қымбаттап жатқанды сатып алуға тырысыңыз;
  • Арзандап жатқанды мүмкіндігінше сатып алмаңыз;
  • Ең алдымен өзіңізді негізгі қажеттіліктермен қамтамасыз етіңіз;
  • Заттың бағасын ғана емес, оны ұстауға кететін шығынды да ескеріңіз.

Жоғарыдағы ережелерге сүйенер болсақ, бірінші кезекте тұрғын үй мәселесін шешу маңызды. Себебі жылжымайтын мүліктің болуы – басты қажеттілік. Бағасы жоғары болғандықтан, пәтер немесе үй сатып алу қиын екені рас. Десе де, тұрғын үй алуды бірінші орынға қою керек. 

Үй алғанда болашақта бағасы қымбаттайтынын таңдаған дұрыс. Оны тез арада, қымбат бағаға сатуға болатындай жөндеген жөн. Егер онда ұзақ тұруды жоспарламасаңыз, оған дизайнерлік жөндеу жасамай-ақ қойыңыз. Өйткені сату кезінде дизайнерлік жөндеу өтелмейді, тіпті пәтердің сатылуын қиындатуы да мүмкін.

Ақшаны қымбат автокөлікке немесе саяхатқа тұрғын үй, жақсы білім, денсаулық сияқты негізгі мәселелер шешілген соң жұмсаған орынды. Ал көлік алу мәселесіне келсек, оның құнынан бөлек, көлікті сатып алған соң оған жұмсайтын шығынды да алдын ала ойлау керек. Сіз бар жиған-тергеніңізді сарп етіп қымбат көлік алдыңыз делік, бірақ оның сақтандыруы, салығы, қымбат бөлшектері, қызмет көрсетуі мен аксессуарлары сізді сазға отырғызуы мүмкін.

Қаржылық мәселелерді шешуді неден бастау керек?

Негізгі ережелерден басқа қаржылық сауатты болуға және жиі ұшырасатын қателіктерге жол бермеуге көмектесетін қосымша ережелер де бар.

  1. Несие алу керек пе?

Несиені үш жағдайда алуға болады:

  • Тұрғын үйге;
  • Өндіріс құралдарына;
  • Емделуге.

Несиені автокөлікке, ойын-сауыққа, техникаға (егер ол жұмысқа қажет болмаса), киім-кешекке және тағы басқаға алуға, екі, үш және одан да көп несиені біріктіруге болмайды. Сондай-ақ жаңа несиені тек алдыңғы төлемді толық өтеген соң ғана алған дұрыс.

  1. Пәтер мен көліктің құны

Сіз алатын автокөліктің ең жоғары құны 12 ай мөлшеріндегі табысыңызға тең болуы керек. Мысалы, сіздің жалақыңыз 120 мың теңге болса, көлігіңіздің максималды бағасы 1 млн 440 мыңды құрайды. Мұндай көлікпен жүру тиімді болады, сізге қаржылық тұрғыдан жүк болмайды.

Ал тұрғын үйдің ең жоғары құны – 4 жыл ішіндегі отбасылық табыс. Мысалы, сіздің айлық табысыңыз 120 мың, ал жолдасыңыздікі 90 мың теңге деп алайық. Жиынтық табыс айына 210 мың, ал 4 жылдық табыстарыңыз 10 млн 80 мыңды құрайды. Ал бұдан жоғары бағада үй алғаныңыз – көрпеңізге қарамай көсілгеніңіз.  

  1. Қаржы резервтері

Кез келген адамда күтпеген жағдайларда жұмсауға болатын қаржы резервтері болу керегіне пандемияға байланысты карантин жағдайында тағы бір көз жеткіздік.

  • Резервтердің ең төменгі мөлшері – 6 айдағы кіріс.
  • Оңтайлысы – жылдық табыс.

Резервтердің осындай мөлшері уақытша қиындықтардан жеңіл өтуге немесе қажет кезде мамандық ауыстыруға мүмкіндік береді.

  1. Көп кездесетін қаржылық қателіктер

Қаржылық сауаттылықтың негіздері адамдар жиі ұрынатын қателіктерден аулақ болуға көмектеседі. Несиеден қалай құтылам, қарызды қалай қайтарам деп алаңдамайтын боласыз. Төменде жеке қаржысы бар адамдардың кең тараған қателіктеріне тоқталдық:

  • Тапқан ақшаңыздың бәрін жаратып тастайсыз, резервтер жиналмайды;
  • Жиі эмоция жетегінде бір затты сатып алып, кейіннен қолданбайсыз;
  • Қазір ала алатынды емес, әзірге сатып алуға мүмкіндігіңіз жоқ дүниені алғыңыз келеді. Нәтижесінде, несиемен сол дүниеге қол жеткізіп, несиені төлей алмай қиналасыз немесе ол затты алуды кейінге қалдырып, мүмкіндігіңізден нашар өмір сүресіз.

Қаржыны білу және жеке қаражатты басқара алу біртіндеп байып, қаржылық мүмкіндіктеріңізді кеңейтуге көмектеседі. Сондықтан Dauletten.kz-пен бірге қаржылық сауатыңызды арттырып жүріңіз.

Жансая ҚАМБАР

100 Пікір
Марина Абджаппаркызы
Салеметсизбе.Табасым орташа,айтеур аш емеспиз.Жалгыз басты анамын.Бирак акша жинау,жумсауга сауатым жок
Жауап беру
Жабу
Фариза
Алла разы болсын. Нагыз ар казакка керек билим.
Жауап беру
Жабу
Эльмира
Менде пікір емес өтініш.мен біреуге кредит апергенмін ақырғы екі айы қалды соны толемейді.мен заң органына жүгінсем болама менің оған дәлел жоқ бірақ.
Жауап беру
Жабу
Эльмира
Даниль
Арине жугине алмайсын
Жауап беру
Жабу
Нұргүл
құнды ақпарат,тағы білгіміз келеді
Жауап беру
Жабу
Айдос
Жаксы екен
Жауап беру
Жабу
арнур
Бұл сияқты көптеген білім беру сайттары бар fingramota.kz немесе zanimaem.kz
Жауап беру
Жабу
Ақмарал
Өте дұрыс айтылған
Жауап беру
Жабу
Салтанат
Білмейтініміз көп екен
Жауап беру
Жабу
Ерлан
Осыны ар казак окып , каржылай сауатты болса екен.
Жауап беру
Жабу
Жаманкараева жадыра
Копбалалы отбасымын калай кредит алсам болады
Жауап беру
Жабу
Мадина
Рахмет пайдалы кеңес алдым
Жауап беру
Жабу
Айтбаева Нұрлықыз
Компитор қашан беріледі екен
Жауап беру
Жабу
Зарина
Рахмет ,пайдалы кенестеринизге, коп-коп
Жауап беру
Жабу
Зарина
Рахмет ,пайдалы кенестеринизге, коп-коп
Жауап беру
Жабу
Фатима
Рахмет көп көп
Жауап беру
Жабу
Гулдана
Кеңесіңізге рахмет!!!
Жауап беру
Жабу
АКЕРКЕ
Ракмет
Жауап беру
Жабу
Айгүл
Кеңесіңізге рахмет!
Жауап беру
Жабу
Амангуль
Оте пайдалы кенес.Кенесинизге Рахмет!
Жауап беру
Жабу
Айжан
Өте дұрыс айтылған ой кеңесіңізге рахмет
Жауап беру
Жабу
Асылгул
Кеңесіңізге рақмет!
Жауап беру
Жабу
Алмагул
Дурыс керемет керек өте пайдалы кеңес рахмет Алла разы болсын!
Жауап беру
Жабу
Алмагул
Дурыс керемет керек өте пайдалы кеңес рахмет Алла разы болсын!
Жауап беру
Жабу
Гульнар
Акысыз мундай акпарат алу кимге унамасын.Алла разы болсын.
Жауап беру
Жабу
Ерсұлтан
Керемет екен
Жауап беру
Жабу
Жиенгельдинова Айнур
Жаксы керемет ең керек өте пайдалы кеңестер рахмет
Жауап беру
Жабу
Сәуле
Мақаланы оқып шықтым өте пайдалы ақпарат. Расында қаржылық сауат жағыган ақсап тұратынымыз рас осындай ақпараттар жиі шығып тұрса браз адамға пайдасы тиетіні анық
Жауап беру
Жабу
Шынар
Акпарат өте пайдалы, Рахмет
Жауап беру
Жабу
Кымбат
Рахмет
Жауап беру
Жабу
Кымбат
Даулет аганы коп тындаймын сабагына катысалмаймын бирак
Жауап беру
Жабу
Шынар
Акпарат өте пайдалы, Рахмет
Жауап беру
Жабу
Сандугаш
Керек акпарат.Рахмет
Жауап беру
Жабу
Ботакоз
Өте дурыс айтылған жарайсвз
Жауап беру
Жабу
Гүлназ
Керемет! Тиімді ақпарат болды.
Жауап беру
Жабу
Индира
оте орынды жане сапалы мыкты айтылган менің каржылык сауатым томен уйренетин мол екен Даулеике көп рахмет
Жауап беру
Жабу
Светлана
Дәулет мырза сіздің өз рйыңызбен шынайы болса екен деп жүргеніңіз көрінеді бірден, сізге де отбасыңызға жақсылықтар екі еселеніп келсін!!!
Жауап беру
Жабу
Әсем
Керемет!! Ақпарат рахмет сізге Дәулет мырза
Жауап беру
Жабу
Гулнара
Рахмет Алла жумысызга береке берсин
Жауап беру
Жабу
Gulzat
Шынындада өте күрделі мағлұмат береді рахмет
Жауап беру
Жабу
Назгул
Даулеттенмен акыл кеңес алайын деп едим
Жауап беру
Жабу
Айгул
Оте кажетти магулмат алдым. Кунделикти омирде жиберетин кателиктерге жауап бердиниз. Рахмет.
Жауап беру
Жабу
Дина
Дұрыс айтасыз, қаражатты ұрыс басқара білу әркімнің де қолынан келе бермейді. Есесіне шығынға батып, қарызданып қиналады. "Базары жақын байымас"- дегендей қаржылық қателіктерге бой алдырмауға тырысқан абзал.
Жауап беру
Жабу
Батпа
Өте анық және түсінікті.
Жауап беру
Жабу
Перизат
Оте керемет айттыңыз .Уйге машинага кредит аламызба деп ойлар жур едик.колик казирше алмаймын деп шештим .рахмет сизге
Жауап беру
Жабу
Жадыра
Пайызсыз несиеге техника алып тұрам. Аяқтаған соң тағы біреуін. Өзіме тиімді. Кейбіреулер бір банктен алып бір банктегі кредитін жауып жатады. Соларға таңғалам.
Жауап беру
Жабу
Ардақ
Несие алуды ұнатпаймын өзім жұмыссызбын бес балам бар. Денсаулығымда жоқ
Жауап беру
Жабу
Гүллала
Дұрыс айтасыз
Жауап беру
Жабу
Сара
Сәлеметсіз бе! Каржы аз болса калай уй алуга болады
Жауап беру
Жабу
Дамира
өте орынды келісемін
Жауап беру
Жабу
Баян.
Келісемін. Дұрыс айтасыз. Тыңдауға әзірмін.
Жауап беру
Жабу
Мансур
Баспаналы болғым келеді бірақ табысым аз банк арқылы үйді қалай алсам болады?
Жауап беру
Жабу
Зоя
Оте дурыс айтасыз
Жауап беру
Жабу
Зоя
Ж
Жауап беру
Жабу
Нұрзада
Негізгі несиеге жолағым келмейді. Тек өзіме сенем балдарымды жеткізуім керек.
Жауап беру
Жабу
Ильмира
Бизнес бастауга кредит алса олда дурыс емеспа?
Жауап беру
Жабу
Рахила
Оқыған сайын қызығып,ары қарай білуге құлшынысым арта түсті! Пайдалы дүниелер екен.
Жауап беру
Жабу
Айгүл
Менің негізгі өмір сүру салтым осылай,пайдасы көп зияны жоқ керемет
Жауап беру
Жабу
Орынша
Құнды дерек алдым
Жауап беру
Жабу
Гулмира
Құнды деректер алдым рахмет Дәулет
Жауап беру
Жабу
Молдир
Даулет сиз сиякты адал жандар кобейе берсн
Жауап беру
Жабу
Анифа
Өте керемет
Жауап беру
Жабу
Ботагоз Сағындыққызы
Даулет айналайын сенен көп мағлұматтар алдым. Ұзақ жаса. Өзің білгенді жұрт пен бөлісіп отырасың рахмет. Алла разы болсын саған
Жауап беру
Жабу
Эльмира
Өте дұрыс айтасыз
Жауап беру
Жабу
Лаззат
Мен 12жылдан беры патерде турамын соган комек корсетыншы
Жауап беру
Жабу
Гулмира
Дурыс айтасыз
Жауап беру
Жабу
Эльвира
Рахмет көп
Жауап беру
Жабу
Гулбаршын
Өте керемет тусіндіріп жатырсыз. Білмейтін нәрсеміз көп екен. Рахмет сізге халыққа көп көмегіңіз тйіп жатыр. Алла разы болсын
Жауап беру
Жабу
Айнур
Иа дурыс айтасыз.Алланын нуры жаусын Рахмет.Коп манызды нарселерди жиберип жатырсыздар.
Жауап беру
Жабу
Айгул
Керемет . Оте орынды
Жауап беру
Жабу
Рауза
Алла өзі жар болсын!Халыққа пайдасы тиер керемет....
Жауап беру
Жабу
Қатира
Өте орынды эмоцияға беріліп, көрсе қызарлық танытып ұрынып жатамыз . Кейін пайда аспай тұрады.
Жауап беру
Жабу
Қатира
Өте орынды эмоцияға беріліп, көрсең қыздарды танытып ұрысып жазамыз. Кейін пайда аспай тұрады.
Жауап беру
Жабу
Айкерим
Сизге Аллам денсаулык берсин,оте орынды пикирлер.
Жауап беру
Жабу
Айжан
Өте орынды айтылыпты.Менде солай ойлаймын.Ертеңін ойламаған еркектен без,бес күнін ойламаған әйелден без деген атам Қазақ.
Жауап беру
Жабу
Шолпан
Керемет. Келісемін
Жауап беру
Жабу
Света
Оқып шықтым жақсы түсінікті
Жауап беру
Жабу
Күләнда
Менің үйімді бир киси бермей қойған документ сол кисинин әйел атында болған еді. Мен кредит алып қайтадан үй тұрғыздык,күнама енді маған. Аларымды алып енді төлей алмай отырмыз. Карантинге байланысты
Жауап беру
Жабу
Калампыр
осыны жолдасыма түсіндіре алмай ақ қойдым, ол уже қымбат автокөлік алды, енді бар тапқаны сол көлікке кетуде
Жауап беру
Жабу
Улпан
Рахмет, пайдалы кенес бердиниз. Енди есте сактап журемиз
Жауап беру
Жабу
Жайна
орынды аитылган сөз рахмет Алла разы болсын
Жауап беру
Жабу
Гүлім
Керемет түсінікті
Жауап беру
Жабу
Гулзира
Қалай үй алу үшін. Ақша жинау?
Жауап беру
Жабу
Айжан
Керемет косыламын корпене карай косил деген точного
Жауап беру
Жабу
Фарида
Өте орынды айтылған.
Жауап беру
Жабу
Қаламқас
Керемет, пайдалы кеңестеріңізге рахметт.
Жауап беру
Жабу
Айсулу
Керемет
Жауап беру
Жабу
Тағы көру
Қазір желіде отырғандар
Көп оқылған мақалалар
  • тәулік
  • апта
  • ай
  • жыл