110 мың теңге қазіргі баға жағдайында қаншалықты жеткілікті?
30.10.2026
0 мин
0
49
Сурет: BAQ.kz
Қазақстанда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төменгі жалақыны қазіргі 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге дейін көтеру жоспарланып отыр. Бұл өзгеріс шамамен 1,8 миллион азаматтың табысына әсер етуі мүмкін. Олардың қатарында бюджет есебінен жалақы алатын 370 мыңнан астам қызметкер бар, — деп хабарлайды Dauletten.kz.
Алайда ең төменгі жалақының өсуі барлық қазақстандықтың айлығы бірдей көбейеді дегенді білдірмейді. Сонымен қатар 110 мың теңге қазіргі баға жағдайында бір адамның күнделікті қажеттіліктерін өтеуге қаншалықты жеткілікті?
Кімдердің жалақысы көтерілуі мүмкін?
Ең төменгі жалақы – жұмыс беруші қызметкерге толық жұмыс уақыты нормасын орындағаны үшін төлеуге тиіс ең төменгі айлық мөлшер. Сондықтан жаңа көрсеткіш ең алдымен жалақысы белгіленген шектен төмен қызметкерлерге қатысты болады.
Мәселен, қызметкердің айлығы 90 мың теңге болса, жаңа талап күшіне енген жағдайда оның жалақысын кемінде 110 мың теңгеге дейін жеткізу қажет болуы мүмкін. Ал 150 мың, 200 мың немесе 300 мың теңге алатын азаматтардың жалақысы тек ең төменгі жалақы мөлшерінің өсуіне байланысты автоматты түрде көбеймейді.
Сондай-ақ толық емес жұмыс күнімен істейтін қызметкерлердің еңбекақысы жұмыс уақытына қарай пропорционалды есептелуі мүмкін. Демек, жаңа мөлшердің нақты кімдерге және қалай әсер ететіні еңбек шарты мен жалақыны есептеу тәртібіне байланысты.
110 мың теңгенің қаншасы қолға тиеді?
Ең төменгі жалақының 110 мың теңгеге жетуі бұл соманың түгелдей қызметкердің қолына берілуін білдірмейді. Өйткені көрсетілген мөлшер – салықтар мен міндетті аударымдар есептелгенге дейінгі жалақы.
Мысалы, 110 мың теңгеден 10 пайыз мөлшеріндегі міндетті зейнетақы жарнасы ұсталса, оның көлемі 11 мың теңге болады. Осы жарнаны шегергенде 99 мың теңге қалады. Алайда бұл барлық міндетті төлемдер мен ұсталымдар есептелгеннен кейінгі нақты қолға тиетін сома емес.
Сондықтан ең төменгі жалақының жаңа мөлшерін бағалағанда оның қағаз жүзіндегі көлемімен қатар, қызметкердің нақты алатын табысын да ескеру қажет.
110 мың теңге күнделікті шығындарға жете ме?
Қазіргі баға жағдайында 110 мың теңге бір адамның барлық қажеттілігін өтеуге жеткілікті деп айту қиын. Ай сайынғы шығынның негізгі бөлігін азық-түлік, коммуналдық төлемдер, жолақы, байланыс қызметтері мен дәрі-дәрмекке жұмсалатын қаражат құрайды.
Ал жалдамалы пәтерде тұратын азаматтар үшін жағдай бұдан да күрделі. Себебі тұрғын үй ақысы табыстың едәуір бөлігін алып қоюы мүмкін. Отбасылы адамдардың шығыны бұдан да жоғары: азық-түлік, балалардың қажеттілігі, киім-кешек пен өзге де күнделікті төлемдер қосылады.
Осы тұрғыдан алғанда, 110 мың теңге ең төменгі табысты арттырғанымен, азаматтардың тұрмыс сапасын айтарлықтай жақсартуға жеткілікті ме деген сұрақ ашық күйінде қалады.
Жалақының өсуі бағаның қымбаттауына әкеле ме?
Ең төменгі жалақының 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге көтерілуі – 25 мың теңге немесе шамамен 29,4 пайыз өсім. Дегенмен бұл тауарлар мен қызметтердің бағасы да дәл осындай мөлшерде қымбаттайды деген сөз емес.
Бағаның қалыптасуына бірнеше фактор әсер етеді. Олардың қатарында шикізат құны, тасымал шығындары, жалдау ақысы, энергия бағасы және еңбекке ақы төлеу шығындары бар. Жалақының өсуі кәсіпорындардың шығынына ықпал етуі мүмкін, бірақ оның түпкілікті бағаға әсері әр салада әртүрлі болады.
Сондықтан ең төменгі жалақыны көтеру кезінде инфляция деңгейін, кәсіпорындардың қаржылық мүмкіндігін және халықтың сатып алу қабілетін қатар ескерген жөн.
