Жаңалықтар

Қазақстанда 112 мұнай-газ учаскесі аукционға шығарылады: инвесторларға қандай талап бар?

23.09.2026

мин

0

122

Сурет: reuters.com

Қазақстанда көмірсутек қорларын игеруге арналған жаңа учаскелердің тағдыры аукцион арқылы шешілмек. Желтоқсанда өтетін саудада 56 учаске ұсынылады, ал жеңімпаздарға тек кен орнын игеру емес, барлау жүргізу, қазақстандық кадрларды тарту және өңірге инвестиция салу міндеті жүктеледі, — деп хабарлайды Dauletten.kz.

Қазақстанда мұнай-газ саласына қатысты аукциондардың жаңа кезеңі басталмақ. Энергетика министрлігі жыл соңына дейін көмірсутектер бойынша жер қойнауын пайдалану құқығын алу үшін жалпы 112 учаскені аукционға шығаруды жоспарлап отыр.

Кезекті электрондық аукцион 25 желтоқсанда e-Qazyna платформасында өтеді. Желтоқсандағы саудаға 56 учаске қойылады. Олардың басым бөлігі мұнай-газ әлеуеті бар өңірлерде орналасқан. Атап айтқанда, учаскелер Маңғыстау, Ақтөбе, Атырау, Батыс Қазақстан, Ұлытау, Қостанай және Қызылорда облыстарын қамтиды. Аукционға қатысуға өтінімдер 18 қарашаға дейін қабылданады.

Бұл жерде бір маңызды мәселе бар: аукционда учаскені ұтып алу — оны жай ғана иемденіп, кейін игеруге кірісу деген сөз емес. Жеңімпаз компанияларға нақты геологиялық және инвестициялық міндеттемелер жүктеледі.

Мысалы, келісім жасалғаннан кейін бір жылдың ішінде барлау жұмыстарының жобасы әзірленуі тиіс. Үш жыл ішінде 2D форматындағы сейсмикалық зерттеу жүргізу талап етіледі. Ал кейбір учаскелер бойынша төрт жыл ішінде кемінде бір ұңғыма бұрғылау міндеті қарастырылған.

Яғни мемлекет үшін бұл аукционның мәні тек бюджетке төлем түсірумен шектелмейді. Негізгі талап — жер қойнауын алған компанияның нақты жұмыс жүргізуі. Бұл тәсіл бос тұрған лицензиялар мен ұзақ уақыт игерілмей келген учаскелер мәселесін азайтуға бағытталған.

Жеңімпаздардың шығыны мұнымен бітпейді. Жер қойнауын пайдаланушылар қазақстандық мамандарды даярлауға, ғылыми-зерттеу жұмыстарына және өңірлердің әлеуметтік-экономикалық дамуына қаражат бөлуге тиіс.

Өндіру кезеңінде өткен жылғы шығындардың 1%-ы кадрларды оқытуға, тағы 1%-ы ғылыми-зерттеу жұмыстарына бағытталады. Ал инвестиция көлемінің 1%-ы өңір инфрақұрылымын дамытуға жұмсалуы керек.

Компанияларға жергілікті қамту бойынша да нақты шектер қойылған. Жұмыстар мен қызметтердегі қазақстандық қамту үлесі кемінде 70%, ал тауарлар бойынша 30% болуы қажет.

Кадр мәселесінде талап одан да жоғары. Басшылық құрамдағы қазақстандықтардың үлесі кемінде 80%, құрылымдық бөлімше басшылары арасында 90%, ал мамандар мен білікті жұмысшылар бойынша 100% болуы тиіс.

Ал ірі кен орындарын алған компанияларға қосымша міндет жүктеледі. Егер учаскенің бастапқы геологиялық қоры 100 млн тоннадан астам мұнай немесе 50 млрд текше метрден астам газ болса, инвестор Қазақстан аумағында өңдеу өндірісін құруы немесе жаңғыртуы, көмірсутектерді ел ішінде өңдеуге жеткізуі немесе басқа да инвестициялық не әлеуметтік жобаны іске асыруы қажет.

Осылайша, алдағы аукционда мемлекет жер қойнауын пайдалануға құқық беріп қана қоймай, инвестордан барлау, бұрғылау, өндіріс, кадр даярлау және өңірге қаржы салу бойынша нақты нәтиже күтеді. Бұл талаптар әсіресе ірі мұнай-газ учаскелеріне қызығушылық танытатын компаниялардың шығыны мен жауапкершілігін қатар арттырмақ.