Қыркүйекте қазақстандықтарды не күтеді? Мектеп, салық, зейнетақы және ББҚ бойынша маңызды өзгерістер
31.08.2026
мин
0
438
Сурет: ЖИ көмегімен
Қыркүйек Қазақстанда жаңа оқу жылымен ғана басталмайды. Бір айдың ішінде зейнетақы жинағын басқару тәртібі өзгеріп, ББҚ мен сыраға цифрлық таңбалау енгізіледі, декларация тапсыру және мүлік салығын төлеу мерзімі жақындайды, — деп хабарлайды Dauletten.kz.
Жаңа оқу жылының басталуымен бірге қазақстандықтардың күнделікті өміріне әсер ететін бірқатар өзгеріс күшіне енеді. Олардың ішінде оқушыларға қатысты жаңа талаптардан бастап, азаматтардың ақшасы, салықтары мен сатып алатын тауарларына дейін қамтитын жаңалықтар бар.
Мектепте бағалау тәсілі өзгереді
1 қыркүйектен бастап 2-4 сынып оқушыларының білімін бағалаудың жаңартылған тәсілі енгізіледі. Бірінші сыныпта баға қою тәртібі өзгеріссіз қалады, ал бастауыштың келесі сыныптарында формативтік бағалаудың рөлі күшейеді.
Оқу-ағарту министрлігінің мәліметінше, критериалды бағалау жүйесі сақталады. Бұл өзгеріс ата-аналар мен педагогтердің ұсыныстарын ескере отырып енгізіліп отыр.
Сонымен бірге жаңа оқу жылында мектеп бағдарламасына құқықтық сауаттылық пен қауіпсіздікке бағытталған жаңа курстар енгізіледі.
Телефонға қатысты шектеу күшейеді
Оқушылардың сабақ кезінде ұялы телефон пайдалануына да шектеу қойылады. Құрылғыны оқу процесінде тек оқу жоспарында көзделген жағдайда қолдануға мүмкіндік беріледі.
Ал телефондарды сабақ кезінде қайда және қандай тәртіппен сақтау керегін әр білім беру ұйымы өзі белгілейді.
Бұл талаптың негізгі мақсаты — оқушының сабаққа назарын бөлуі мүмкін факторларды азайту.
Мұғалімдерді аттестаттауда жаңа тәсіл пайда болады
1 қыркүйектен бастап педагогтерді аттестаттаудың жаңа тәртібі пилоттық режимде енгізіледі.
Енді мұғалімнің кәсіби деңгейін бағалауда тек құжаттар мен жеке жетістіктері емес, сабақ сапасы, оқушылардың оқу нәтижелері, біліктілікті арттыруы және басқа кәсіби көрсеткіштері ескеріледі.
Педагогтің кәсіби цифрлық бейіні қалыптастырылады. Пилоттық жоба кезінде эссе, авторлық бағдарлама және оқу-әдістемелік материалдарды міндетті түрде әзірлеу талабы болмайды.
Зейнетақы жинағының 100%-ын жеке басқаруға беруге болады
Қыркүйектегі ең маңызды қаржылық өзгерістердің бірі — 7 қыркүйектен бастап күшіне енеді.
Осы күннен бастап азаматтар міндетті зейнетақы жинақтарының 100%-ына дейін инвестициялық портфельді басқарушы компанияларға бере алады. Бұған дейін мұндай мүмкіндік шектеулі болған.
Салымшы қаражатының қандай бөлігін басқарушыға беретінін өзі анықтай алады. Сондай-ақ бірнеше басқарушыны немесе әртүрлі инвестициялық стратегияларды таңдауға мүмкіндік беріледі.
Алайда бұл жерде маңызды бір жайт бар: жинақты жеке компанияға беру — автоматты түрде жоғары табысқа кепілдік бермейді. Азамат басқарушы компанияның стратегиясын, тәуекелін және бұрынғы көрсеткіштерін зерттеп барып шешім қабылдауы керек.
ББҚ сатып алатындар жаңа кодқа назар аударуы керек
1 қыркүйектен бастап Қазақстанда биологиялық белсенді қоспаларды міндетті цифрлық таңбалау енгізіледі.
Осы күннен кейін өндірілген немесе елге әкелінген ББҚ-ның қаптамасында Data Matrix коды болуы тиіс. Оның көмегімен өнімнің шығу тегін және заңды айналымда жүрген-жүрмегенін тексеруге болады.
Маңыздысы — цифрлық таңбалау талабы 1 қыркүйектен басталғанымен, ББҚ-ның толық қадағалау жүйесін іске қосу 2027 жылғы 1 наурызға жоспарланған.
Сыраға да цифрлық таңбалау келеді
Бұл өзгеріс көпшілік үшін күтпеген болуы мүмкін. 1 қыркүйектен бастап шыны бөтелкедегі сыра мен сыра сусындары міндетті цифрлық таңбалауға көшеді.
Яғни осы күннен кейін өндірілген немесе Қазақстанға әкелінген шыны бөтелкедегі өнімде Data Matrix коды болуы қажет.
Таңбалау бірден барлық қаптамаға енгізілмейді: кегтегі сыраға талап 2026 жылғы 1 ақпанда басталған, шыны бөтелкеге — 1 қыркүйекте, ал металл банкалардағы өнімге — 2027 жылғы 1 қаңтардан енгізіледі.
Кей азаматтарға 15 қыркүйекке дейін декларация тапсыру қажет
2025 жылғы кірістер мен мүлік туралы 270.00 нысанындағы декларацияны тапсыру мерзімі — 2026 жылғы 15 қыркүйекке дейін.
Декларацияны мемлекеттік қызметшілер мен оларға теңестірілген тұлғалар, олардың жұбайлары, заңды тұлғалардың басшылары мен құрылтайшылары, жеке практикамен айналысатын азаматтар және заңда көрсетілген басқа санаттар тапсырады.
Сондай-ақ 2025 жылы құны 20 мың АЕК-тен асатын активтер немесе мүлік сатып алған азаматтарға да декларациялау міндеті туындауы мүмкін.
Декларацияны уақытында тапсырмаған жағдайда алдымен ескерту жасалады, ал талапты қайталап бұзғандарға айыппұл қарастырылған.
Ауыл тұрғындары жалдамалы баспананы өздері таңдай алады
Қыркүйекте ауылдық елді мекендердегі мемлекеттік жалдамалы тұрғын үйді бөлу тәртібіне де өзгеріс енгізіледі.
Тұрғын үйге мұқтаждар кезегінде тұрған азаматтарға өз ауданы аумағындағы қолжетімді жалдамалы баспананың нұсқасын таңдау мүмкіндігі беріледі.
Өтінімдерді қабылдаудың алғашқы кезеңі 1-7 қыркүйек аралығында «Отбасы банк» платформасы арқылы жүргізіледі.
Қараусыз жануарларға қатысты ереже өзгереді
4 қыркүйектен бастап қараусыз жануарларды аулау, уақытша ұстау және эвтаназиялау тәртібіне қатысты жаңартылған талаптар күшіне енеді.
Егер жануар адамға, басқа жануарларға немесе мүлікке қауіп төндірсе, жергілікті атқарушы органдар тиісті шара қолдана алады.
Сонымен қатар қаңғыбас мысықтардың санын реттеу мақсатында оларды ұйықтатуға тыйым салынады. Иттерге қатысты эвтаназия тек заңда белгіленген жағдайларда жүргізіледі.
Бейнебақылауға бірыңғай талап қойылады
1 қыркүйектен бастап Қазақстанда бейнебақылау жүйелеріне арналған алғашқы ұлттық стандарт қолданыла бастайды.
Жаңа салынып жатқан немесе қайта жаңғыртылатын нысандардағы камералар белгіленген техникалық талаптарға сай болуы керек.
Стандарт камераның ажыратымдылығы, жарық сезімталдығы, объективі, бейнежазба жиілігі және орналасуына қатысты талаптарды белгілейді. Жүйелер ақпаратты үздіксіз жазып, бейнені кемінде 30 тәулік сақтауы тиіс.
Мектеп медицинасында цифрландыру күшейеді
Жаңа оқу жылынан бастап мектептердегі профилактикалық медициналық тексерулердің жаңартылған жүйесі кезең-кезеңімен енгізіледі.
Балаларды тексеру кезінде цифрлық электрокардиограф, пульсоксиметр, отоскоп және басқа да диагностикалық құралдар қолданылмақ.
Баланың денсаулығына қатысты мәліметтер цифрлық жүйелерде жинақталып, тексеру нәтижелері мен қажет болған жағдайда мамандарға жолдамаларды бақылауға мүмкіндік береді.
4 қыркүйекте базалық мөлшерлеме бойынша шешім жарияланады
Ұлттық банк 4 қыркүйекте базалық мөлшерлемеге қатысты кезекті шешімін жариялайды.
Бұл көрсеткіш қарапайым азаматтардың да қаржылық жағдайына әсер етеді. Себебі базалық мөлшерлеме өзгерсе, банктердегі несие мен депозиттердің пайыздық шарттарына да ықпал етуі мүмкін.
Сондықтан қыркүйектегі бұл шешімді несие алуды немесе депозит ашуды жоспарлап жүргендер де назарда ұстағаны жөн.
15 қыркүйектен тұмауға қарсы вакцинация басталады
Қазақстанда тұмауға қарсы вакцинациялау науқаны 15 қыркүйектен басталады.
Бірінші кезекте тұмауды жұқтыру қаупі жоғары топтарға — балаларға, қарттарға, жүкті әйелдерге, созылмалы ауруы бар азаматтарға және басқа да қауіп тобындағы адамдарға екпе жасау жоспарланады.
1 қазан — мүлік салығын төлеудің соңғы мерзімі
Қазақстандықтар 2025 жыл үшін мүлік салығын 2026 жылғы 1 қазанға дейін төлеуі тиіс.
Салық тұрғын үйге, пәтерге, саяжайға, гаражға, автотұрақ орнына және заңнамада көрсетілген басқа да жылжымайтын мүлік нысандарына қатысты есептеледі.
Салық сомасын электрондық мемлекеттік сервистерден, банк қосымшаларынан және Мемлекеттік кірістер органдарының сервистерінен тексеруге болады.
Белгіленген мерзім өтіп кеткен жағдайда өсімпұл есептелуі мүмкін.
Осылайша, қыркүйек тек оқу жылының басталатын айы емес. Бір айдың ішінде қазақстандықтардың білім алуынан бастап зейнетақы жинағын басқаруына, салық төлеуіне және күнделікті сатып алатын өнімдеріне дейін әсер ететін өзгерістер күшіне енеді. Сондықтан ай басында күнтізбедегі маңызды мерзімдерді белгілеп қойған жөн.
